1. Aantekeningen
2. Regelgeving
3. Literatuur
4. Jurisprudentie

• FD en Trouw zijn aanwezig
• Probleem niet exclusief voor belastingwetenschap

<hidden>

Drieluik: 1. Onafhankelijkheid en integriteit 2. Dubbele petten 3. Verschraling

Principes:

• Onafhankelijkheid. Als je wetenschap bedrijft dien je onafhankelijk is. Alleen geleid door wetenschappelijke overwegingen, niet geleid door politieke of commerciële overwegingen. Onafhankelijkheid is belangrijk omdat het makkelijker maakt om zorgvuldig en eerlijk te zijn.
• Zorgvuldigheid. Niet zomaar resultaten weglaten of testen slecht uitvoeren. Voor juristen: zoveel en goed mogelijk alle argumenten pro en contra in kaart brengen. Niet cherrypicking. Alles goed in kaart brengen. Zit dicht aan tegen eerlijkheid.
• Eerlijkheid. Ingaan op alternatieven. Op tegenargumenten ingaan.
• Transparantie. Het moet voor de lezer duidelijk zijn dat er mogelijk andere belangen spelen. Laten zien hoe je te werk bent gegaan. Duidelijk zijn of er iemand een belang heeft.
• Kritiek. Het is makkelijk om je eigen gelijk te halen. De kunst is om je kwetsbaar op te stellen. Maak het onderzoek toegankelijk en controleerbaar. Kritisch kijken naar uitkomsten: deugen die wel?

Hoe groot is het probleem van de dubbele petten nou eigenlijk?

Voorbeeld 1 Onafhankelijk is niet alleen een probleem van dubbele petten. Speelt ook bij opdrachtonderzoek (25% van onderzoeksinkomsten!). Red Bull heeft in VS een probleem: Red Bull zou alcoholconsumptie stimuleren. NL onderzoeker heeft onderzoekje gedaan naar Red Bull. Zou goed zijn voor concentratie. Mensen die Red Bull drinken, drinken minder alcohol. Onderzoeksresultaten gepubliceerd. Vervolgens in Telegraaf: belangenverstrengeling! Er bleek na onderzoek dat er niets mis was met het onderzoek. Er was weliswaar geen rechtstreeks verband maar wel een correlatie. Misschien niet zo goed opgeschreven, maar op zich goed onderzocht. Telegraaf had het gewoon opgeblazen (nog met verkeerde foto, van need ook).

Voorbeeld 2 WODC onderzoek gedaan. Hoe ben je bij mij terechtgekomen? De mening van de andere clubs was ons al bekend en wij wilden een onafhankelijk onderzoek.

Dubbele petters hebben ook een voordeel

Voorbeeld Maatschappelijke relevantie van het onderzoek. Wordt het onderzoek voldoende uitgedragen naar de maatschappij. Wat leeft er nou in de samenleving. 12.000 vragen opgehaald. Zegt iets over hoe er naar wetenschap wordt gekeken. Wil je gevoel krijgen over wat er in de samenleving leeft en mensen hebben die contact kunnen leggen met maatschappelijke organisaties, dan heb je mensen nodig die weten wat er in de wetenschap mogelijk is en de relatie kunnen leggen met de maatschappij.

Rechten is nog steeds een beroepsopleiding. We leiden op voor advocatuur en voor de belastingadviespraktijk en belastingdienst. Je moet studenten kunnen motiveren met voorbeelden uit de praktijk.

Als je met deeltijders werkt, kun je bepaalde expertise makkelijker in huis halen.

Waar gaat het om? Voor de discussie van vandaag. Deeltijd docent speelt overal. Dubbele petten spelen overal. Kern van de problematiek speelt niet alleen bij dubbele petters. Discussie moet breder worden. Hoe organiseren wij kritiek en tegenspraak (ook in het belastingrecht?). Hebben we double blind peer review? Conferenties met conflicterende opvattingen. Zijn we eerlijk in de transparantie?

</hidden>

<hidden> Jaap Zwemmer

• Dubbele petten komen op heel veel plekken voor.
• Voor advieskantoor aantrekkelijk: Gezag van een hoogleraar. Voor universiteit aantrekkelijk: ervaringen vanuit de praktijk.
• Opvatting van een HL kan schadelijk zijn voor een client. Daar ontstaan dilemma's. Neiging tot self-censuur. Er is geen enkele hoogleraar beweert iets waar hij zelf niet achter staat. Aanwijzing: in de praktijk spelen er constructies (CV-BV constructie met VS), maar die komen dan niet in de literatuur aan de orde.
• Meer voltijds hoogleraren aanstellen is noodzakelijk (naast de deeltijdhoogleraren)

Jan Bouman

• Speelt binnen hele universiteit, ook in Groningen
• Er zijn meer combi's dan belastingadviseur-wetenschapper (bijvoorbeeld: belastingdienst, rechter)
• Wat er niet gezegd wordt, daar kun je niet zoveel mee. Zwijgzaamheid zit met name bij belastingdienst-wetenschapper.
• Gedragscode universiteiten.
• Vertrouwenspersonen
• Transparantie en erover praten heel belangrijk

Stef van Weeghel

• Meer fulltime hoogleraren moeten worden aangesteld. Ze zijn in de minderheid. Kost geld. Daaraan is gebrek.
• Wetenschap gebaad bij dubbele petters. Praktijkervaring verrijkt.
• Regels VSNU beleid gelden ook voor dubbele petters. Er is geen bewijs voor eenzijdige belichting van thema's in de wetenschap.
• Genoeg voorbeelden uit verleden.
• Persoonlijke noot: pijnlijk dat dubbele petters niet meer welkom zijn in adviescommissies

Ton Berhout

• Is er een probleem? Ik denk het wel.
• Onafhankelijkheid binnen de belastingdienst: geen enkel thema is taboe. Ministerie gaat er heel professioneel mee om.
• Wetenschap kan ministerie in de weg zitten. Schrijf maar niet op dat je bij de belastingdienst werkt.
• Ik doe aan zelfcensuur. Ik ga mijn eigen nest niet bevuilen. Dat heeft ook niets met wetenschap te maken. Ik ga de staatssecretaris niet voor de voeten lopen.
• Als ik wat ga roepen dat controversieel is, geef ik wel een seintje binnen ministerie.
• Wat ik extern hoor, neem ik intern mee. Ik kan als een soort advocaat optreden binnen de belastingdienst.
• Waar ik moeite mee heb: als ik een vergaand standpunt inneem, zou ik aan grensverkenning doen. Je wordt in de rug aangevallen.
• Wat mij betreft is het een non-discussie. Niet meer dan een relletje waar de pers van smult.
• Je weet wie wat schrijft en daar houd je als lezer rekening mee.
• Als er al een discussie is: belastingadviseurs die ook rechter zijn.

Vraag aan Jaap van voorzitter
Kan een HL bij de belastingdienst vrij publiceren? Vroeger verbood het minfin om te publiceren.
Ton Berhout: ik leg nooit iets voor aan het minfin. Ik leg mezelf wel beperkingen op.
Stef: je moet transparant zijn, ook in de krant.

Anneke Hazenoot: het zou helpen als er meer full-time HL zouden zijn. Hoe moet een HL die alleen op een universiteit werkt ooit achter een CV-BV structuur komen.
Jaap: daarom zijn dubbele petters ook nuttig en noodzakelijk. Het gaat om de verhouding fulltime - dubbele petters.

Anneke Hazenoot: maar moet je dan niet je onderwijs niet op een andere manier organiseren.
Stef: ik heb het nooit boeiend om over structuren te publiceren. Ik werk vanuit bredere thema's. Alleen als ik annoteer zeg ik iets over concrete casusposities. Dan neem ik geen blad voor de mond.
Jan de Goede (IBFD + parttime HL buitenland): ik ben voor diversiteit en tegen uitsluiting. Transparantie is noodzakelijk en voldoende: je moet volledig transparant zijn wat je achtergrond is.

Vraag van voorzitter Geen dubbele petters meer in adviescommissies.
Jan Bouman: Er is genoeg tegenvuur in zo'n commissie.
Ton Berkhout: Belastingdienst hoogleraar in zo'n commissie zou goed zijn.
Jaap: onverstandig om inmenging vanuit de praktijk uit te sluiten.


Frits Witpeerd (WB van HR)
Geen begin van bewijs voor probleem. Hoe moeten we dat bewijs dan vergaren?
Stef: is er dan wel een probleem?
</hidden>

<hidden>

• 21 mei 2016: publicatie Anna Gunn. Waar zijn de vrouwen?
• Vleggeert constateert gebrek aan M-V diversiteit
• Vindt belangrijk dat debat openbaar is.
• Oratie ging niet alleen over dubbele petten. Maar ook over maatschappelijk ongenoegen over fiscale constructies. Studenten moeten niet worden opgeleid worden tot adviseurs die dingen gaan doen waar de maatschappij niet op zit te wachten.
• Als je klanten adviseert is het moeilijk te publiceren over iets dat je klanten pijn doet.
• Dat leidt ertoe dat er bepaalde onderwerpen niet aan de orde in de wetenschap. En ik denk dat het klantenstandpunt oververtegenwoordigd is. En er is niet genoeg diversiteit.
• Mij is verweten geen harde bewijzen te leveren. Ik doe oproep naar omvang van het probleem. Maar ik heb voldoende argumenten aangedragen om aan te nemen dat er een probleem is.
• Het is wenselijk dat er dubbele petten zijn. Maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat we wel erg veel mensen met dubbele pet zijn.
• Aan HL mogen zwaardere eisen worden gesteld. Zelfs de schijn van belangenverstrengeling moet worden vermeden.
• Pers neemt wetenschappers niet meer serieus.
• Wat kunnen we hieraan doen? Meer full-time hoogleraren. De fiscale hoogleraar heeft aan 1 pet genoeg.

Ad: wat een rare afleidingsmanouvre

</hidden>

• Bart Snels
• Frank Herreveld (WFR)
• Joris Leeman (Belastingdienst)
• Niels Bof (NOB)

<hidden>

Bart Snels

• Eigen ervaring waren aanleiding rapport Zuidas
• Ik denk dat er wel een probleem is. Ik merk wel dat mensen individueel aangevallen voelen. Is niet mijn bedoelen.
• Vergelijking met bankiers van 12 jaar geleden. Deden naar eer en geweten hun werk. Systeemcrisis ontstond.
• Met zoveel dubbele petten is er een systeemcrisis.
• Ongelijke strijd: als niet duidelijk is dat adviezen uit wetenschap of uit markt komen
• Hoe kun je belastingontwijking aanpakken als je niet goed weet of adviezen of adviezen komen uit wetenschap of uit de commerciele praktijk.
  

Frank Herreveld

• Hoofdredacteur WFR
• Auteursinstructie meldt niets over dubbele petten
• Redactiebeleid: toetsen of er voldoende wetenschappelijk niveau is. Twee fasen: artikelen worden onder alle redacteuren verspreid. Kleiner clubje bekijkt of artikel publicabel is.
• Af en toe toch artikelen met een partijdig standpunt in WFR. Is dat erg?
• Je mag niet over je eigen producedure (lopend of afgelopen)
• Mag een adviseur een artikel met een commercieel belang schrijven?
• Mag een adviseur een artikel schrijven over wat een pleitbaar standpunt is?
• Naam en toenaam in artikel vermelden in kader van transparantie. Annoniem publiceren (V-N) kan eigenlijk niet meer.
• Malta procedure wordt genoemd. Dat is een partijstandpunt. Commercieel belang zelf. Maar moet de redactie dan zeggen dat er dan niet gepubliceerd mag worden? Nee, er hoort tegenspraak te komen. Dát is echt moeilijk. Er is te weinig actief weerwoord.
• Te vaak horen we dat jongere adviseurs binnen de belastingdienst niet mogen publiceren.
• Sommige artikelen zijn eenzijdig, maar wel altijd wetenschappelijk verantwoord (andere mening minder uitgewerkt).
• Soms moeilijk om kwalificerende auteurs te vinden voor bepaalde onderwerpen. Praktijkmensen (ook belastingdienst) mneer weerwoord bieden.

Joris-Jan

• Gewerkt binnen belastingdienst
• Onderwijs: de maatschappij is gebaat bij goed opgeleide fiscalisten. Dubbele pet is daarbij een pré.
• NOB heeft 5200 leden. Hoeveel inspecteurs vpb? 200. Uitdaging voor universiteit om genoeg inspecteurs op te leiden
• Commissies: onderzoekscommissies en adviescommissies. Adviescommissie: nuttig om slimste mensen in te zetten, juist ook de dubbele petters. Evenwicht en transparantie. Onderzoekscommissie: dan geen dubbele petters.
• Publicaties: hoofdbetrekking speelt ongetwijfeld mee. Broodheer niet in wielen rijden / zelfcensuur.
• Twee vliegen in 1 klap. Aantallen spelen een rol. 5200 NOB vs 200 inspecteurs.
• Niemand is helemaal onafhankelijk. Hoeft geen probleem te zijn. Transparantie noodzakelijk.
• Wetenschappers met een dubbele pet: moeilijk om tijd vrij te maken voor wetenschappelijk werk.

Niels

• 5500 leden
• Vereniging spant zich in voor kwaliteit van wetgeving
• Commissie wetsvoorstellen. Die zijn niet opportunistisch. Toetst aan transparante beginselen. En ook wel naar vestigingsklimaat.
• Commissie knelpunten. Zijn er niet oplossingen voor problemen in wetgeving en uitvoeringspraktijk
• Meer diversiteit
• Full-time hoogleraar verdient gewoon veel minder dan een adviseur

</hidden>

Vragen aan Bart Snels
<hidden>

Peter Essers: NOB adviezen zijn een zegen. Je kunt als politicus ermee doen wat je wil. Je moet daar als politicus ook echte vragen over stellen. De commissie moet de adviezen simpeler maken, maar de politiek moet er ook zeer serieus naar kijken.
Snels: mijn probleem met de NOB adviezen is dat ze zijn 'platgeslagen' (voorafgaande discussie is onzichtbaar). Ze komen in consensus tot de politiek. Ik zie de argumenten en de weging ervan niet. De veelzijdigheid van de argumentatie ontbreekt. Waar zit de kennis? De NOB domineert samen met VNO-NCW en MinFin tegenover een individueel kamerlid. Dat vind ik niet eerlijk. Argumenten zijn niet evenwichtig: er wordt toch gestuurd in de argumentatie door de dominerende partijen. Niels: Wij bieden politiek altijd toegang. NOB levert puur fiscaal inhoudelijk commentaar. Daarmee is het advies nog niet platgeslagen.

Iemand: gesprek is soms beter dan notities uitwisselen.
?

Marloes?: dubbele petten niet gewenst –> is dat niet ingegeven doordat de universiteiten een full-time niet kunnen betalen. Is het probleem niet gewoon een centenkwestie.

Bart Snels: gesprekken goed idee. Doe ik al heel veel. Ben hier nou.
Albert Elsinga (PwC): vraag aan Snels. Als u iemand vraagt om mee te denken over uw plannen, loopt die persoon dan niet gevaar om dubbele petten verwijt te krijgen? Bart Snels: nee. Maar me wel zorgen om de toon van het debat. Als driekwart van de HL een dubbele pet heeft, dan krijg je toch een cultuur van uitsluiting (heel vervelend)?

Bart Snels: het debat is niet prettig. Mensen voelen zich persoonlijk aangevallen. Heeft te maken met systeemfalen. Evenwicht in kennis is er niet.
Stef van Weeghel: spreek tegen dat er alleen maar commerciele geluiden zouden zitten in adviezen van commissies. Studenten krijgen ook van dubbele petters ook de maatschappelijke context / ethiek mee. En dat bespreken we ook tijdens het onderwijs. Wij sturen niet alleen maar mensen naar de adviespraktijk. Beeld klopt niet. Verhoudingen uitstroom belastingdienst/belastingadvies: ook dat beeld klopt gewoon niet: wij stimuleren ook om bij minfin te gaan werken / belastingdienst te gaan werken.
Jan van der Streek: ik heb Bart geholpen bij voorstel liquidatieverliesregeling. Waarom zou meewerken aan wetsvoorstel als HL tot integriteitskwestie kunnen leiden. Iemand: je kunt het verwijt krijgen dat je dan dan niet meer als wetenschapper bezig bent, maar als politicus.
Jan van der Streek: vraag aan Stef van Weeghel. In commissie van Rooij gepleit voor afschaffing liquidatieregeling. Heb je het ergens in een publicatie opgeschreven. Stef: geen zelfcensuur, hoort bij beslotenheid commissie. Maar introductie objectvrijstelling echt wel gepubliceerd.
Henriette Scholten (belastingdienst / phd VU): buiten fiscaliteit veel aandacht voor methodologie. Moet daar niet meer aandacht aan worden besteed? Draagt dat niet bij aan transparantie?
Jan Vleggeert: eens.
Iemand: eigen universiteit voor belastingdienst oprichten? Ton Berhout: goed idee.
Jaap Zwemmer: Universiteiten leiden niet op voor adviseur of inspecteur
Peter Kavelaars: auteurs met dubbele petten die publiceren. Zou het niet zo moeten zijn dat je een auteur laat verklaren dat hij niet betrokken is bij zaak. Malta artikel.
Ton Hol: geen probleem met adviseursbelang. Je moet alleen tegenspraak organiseren.
Peter Kavelaars: waarom is dubbele petten discussie juist in fiscaliteit een rol speelt? Is dat omdat het om overheidsbelangen/overheidsgeld gaat.
Ton Hol: Andere faculteiten speelt het ook. Staan misschien wat minder in de spotlights. Bij ondernemingsrecht speelt het ook sterk. Die discipline is heel sterk verbonden met bedrijfsleven. Fiscaliteit moet nadenken over wat het doel van belastingwetenschap is? Het zou zonde zijn als je rechtswetenschap los komt te staan van de maatschappij. Wat zou goede belastingwetenschap zijn? Verhouding full-time en part time gaat mogelijk schuiven.
Jan Vleggeert: discussie speelt ook bij andere vakgroepen binnen de faculteit. UvA rechtsfilosofie: congres aan het organiseren in oktober met Van der Streek over de dubbele pettendiscussie in andere disciplines (accountancy, advocatuur).

Peter Essers. Afsluiting: Hoeft geen probleem te zijn als we verantwoordelijkheden maar serieus nemen. Transparant blijven en onafhankelijkheid te bewaken.

</hidden>